Privacy Weekly #16: Verklik-app ‘Meld een Vermoeden’

Share
Share on linkedin
Share on facebook
Share on google
Share on twitter

Tientallen gemeenten experimenteren met een ‘verklik-app’. Bij vermoeden van criminele activiteiten kan via de app een melding gedaan worden. Verder in deze uitgave: het OM probeert foto’s van automobilisten te gebruiken voor opsporingsdoeleinden en een onderzoek naar het algoritme van Instagram wordt uit angst voor langslepende en dure gerechtelijke procedures stopgezet.

Experimentele ‘verklik-app’

Ongeveer dertig gemeenten experimenteren met de app ‘Meld een Vermoeden’. Via deze app kunnen privé-personen en ondernemers een vermoeden van criminele activiteiten melden bij hun gemeente.

Zo heeft bijvoorbeeld de gemeente Den Haag sinds oktober 2020 geëxperimenteerd met de app. De app werd ingezet in een straat waarover het vermoeden bestaat dat er veel geïnvesteerd wordt met crimineel geld. 150 bewoners en ondernemers mochten de app gebruiken. In zes maanden tijd kwamen er maar liefst vijftig tips binnen bij de gemeente. Deze hadden betrekking op uiteenlopende zaken, van vermoedens van overbewoning tot verdenkingen van witwassen.

Grapperhaus, demissionair minister van Justitie, moedigt het verzamelen van dit soort signalen door gemeenten aan. In een nieuwsbericht van het FD waarschuwt de AP voor privacyrisico’s op de lange termijn, vooral doordat ‘zachte vermoedens’ van criminele activiteiten leiden tot een melding. Zo stelt de AP dat gemeenten goed moeten nadenken voordat ze een dergelijk systeem inzetten en meent zij impliciet dat het niet de rol is van gemeenten om politietaken op zich te nemen: ‘Bij de politie zijn allerlei waarborgen ingebouwd die zorgen dat gegevens veilig zijn en dat je jezelf kunt verweren tegen beschuldigingen’.

Andere veelvoorkomende risico’s zijn de kans op valse meldingen die gebaseerd zijn op racistische vooroordelen of de kans op meldingen die zijn gedaan om iemand dwars te zitten. Ook is het nog onduidelijk of iemand over wie een melding is gedaan te weten komt dat hij of zij ergens geregistreerd staat. Daarnaast is ook nog onbekend wat er gedaan wordt met valse meldingen. De kans bestaat dat ook valse meldingen ergens opgeslagen blijven en gedeeld worden met andere betrokken partijen.

AlgorithmWatch

Duitse non-profitorganisatie AlgorithmWatch stopt voortijdig met een onderzoek naar het algoritme van Instagram. AlgorithmWatch vreest dat Facebook – als eigenaar van Instagram – juridische stappen zal ondernemen.

1500 vrijwilligers hebben data over hun Instagram newsfeed laten scrapen door AlgorithmWatch, zodat de werking van het algoritme van Instagram achterhaald kan worden. Facebook stelt dat het onderzoek van AlgorithmWatch in strijd is met de gebruikersvoorwaarden van Facebook en Instagram. In de gebruikersvoorwaarden staat dat het niet is toegestaan om op geautomatiseerde wijze – in dit geval via een scraping tool – data te verzamelen.

AlgorithmWatch is van mening dat het onderzoek naar het algoritme van groot maatschappelijk belang is. Vermoed wordt dat Instagram berichten over protesten of bepaalde politieke boodschappen censureert door deze niet te laten zien in de newsfeed van gebruikers of door de inhoud zomaar te verwijderen.

Zo heeft AlgorithmWatch in 2020 tezamen met de Groene Amsterdammer, NOS, Pointer en Süddeutsche Zeitung al een onderzoek gedaan naar het algoritme van Instagram. Uit dit onderzoek kwam naar voren dat Instagramposts waarin gezichten van politici te zien waren hoger in de tijdlijn verschijnen. Bij posts waarin veel tekst in de afbeelding te zien is, denk aan bijvoorbeeld teksten over Kamer-stemmingen of wetsvoorstellen, is de kans veel kleiner dat deze hoog op de tijdlijn verschijnen. Ook is uit het onderzoek gebleken dat afbeeldingen uit de categorie ‘zakenmensen’ hoger op de tijdlijn verschijnen dan bijvoorbeeld afbeeldingen van natuurlandschappen.

ANPR-camera’s

De NRC heeft aan het licht gebracht dat het OM de afgelopen vijf jaar regelmatig probeerde foto’s van automobilisten en bijrijders te gebruiken voor opsporingsdoeleinden en strafrechtelijke onderzoeken.

De foto’s zijn afkomstig van ANPR-camera’s (Automatic Number Plate Recognition) die dagelijks 350.000 foto’s maken van kentekens van automobilisten die mogelijk een verkeersovertreding begaan. In 2019 bepaalde de wetgever dat de bestuurder en inzittenden onherkenbaar moeten worden gemaakt (geblurd) op de foto’s, omdat er anders geen wettelijke grondslag is om de foto’s te verwerken en er mogelijk sprake is van stelselmatige observatie van burgers.

Desondanks probeerden het OM en de politie regelmatig ongeblurde foto’s te verkrijgen. In twee gevallen heeft het OM ook daadwerkelijk de ongeblurde foto’s gekregen. In die gevallen ging het om strafzaken over doodslag en moord. In principe zou het niet mogelijk moeten zijn de ongeblurde foto’s te verkrijgen, maar via een technisch ingewikkelde omweg is het toch mogelijk om aan de foto’s te komen via een beveiligde back-up waarin de ongeblurde foto’s zeven dagen worden bewaard.

Darinka Zarić

Darinka Zarić

Darinka Zarić is jurist bij The Privacy Factory. Nieuwe juridische vraagstukken die ontstaan in een gedigitaliseerde samenleving spreken haar enorm aan. Met name op het gebied van privacyrecht en de inzet van big data. Momenteel volgt zij aan de Vrije Universiteit Amsterdam de master Internet, intellectuele eigendom en ICT.

Volg onze publicaties

Gratis AVG|Check

cookie

Wij gebruiken alleen functionele en analytische cookies om u een optimale gebruikerservaring te bieden op onze website. Onze cookies verzamelen geen persoonsgegevens. Meer informatie.