Rechtbank vernietigt boetebesluit AP in de zaak VoetbalTV

Share
Share on linkedin
Share on facebook
Share on google
Share on twitter
rechtbank-vernietigt-boetebesluit-ap-zaak-voetbaltv

Op 23 november 2020 heeft de Rechtbank Midden-Nederland uitspraak gedaan in het beroep van VoetbalTV tegen de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Deze uitspraak is van groot belang voor de toepassing van het gerechtvaardigd belang als verwerkingsgrondslag voor persoonsgegevens. De rechtbank heeft het begrip uiteengezet en een streep getrokken door het boetebesluit van de AP omdat de uitleg van de AP onjuist en te strikt was.

VoetbalTV, een initiatief van de KNVB & Talpa Network, is een online streamingdienst die amateurvoetbalwedstrijden uitzendt. Om dat te kunnen doen plaatste VoetbalTV tientallen camera’s bij amateurclubs door heel Nederland. De clubs moesten daarbij akkoord gaan, maar er werd geen toestemming gevraagd aan de individuele spelers (waaronder veel minderjarigen). Dit was reden voor de AP om aan VoetbalTV een boete op te leggen van maar liefst 575.000 euro voor de onrechtmatige verwerking van persoonsgegevens. Volgens de AP had VoetbalTV geen verwerkingsgrondslag voor het maken van de video-opnamen en de spelers zouden als gevolg hiervan de controle over hun persoonsgegevens (voor een deel) kwijt zijn. De boete is vreemd genoeg niet gepubliceerd op de website van de AP.

VoetbalTV, inmiddels failliet, ging tegen het boetebesluit van de AP in beroep bij de rechtbank. Het bedrijf was ten eerste van mening dat de journalistieke exceptie (artikel 85 AVG – artikel 43 UAVG) op de verwerking van toepassing was. Dit is een specifieke uitzonderingsgrond voor de verwerking van persoonsgegevens die uitsluitend plaatsvindt voor journalistieke doeleinden. De journalistieke exceptie is bedoeld om een balans tot stand te brengen tussen het recht op bescherming van persoonsgegevens en de vrijheid van meningsuiting en informatie. De rechtbank oordeelde echter dat het opnemen van de (amateur)voetbalwedstrijden en het uitzenden daarvan in dit geval niet uitsluitend een journalistiek doel dient.

Het gerechtvaardigd belang

Ten tweede stelde VoetbalTV zich op het standpunt dat het bedrijf wél een geldige verwerkingsgrondslag had: de verwerking was noodzakelijk voor de behartiging van een gerechtvaardigd belang in de zin van artikel 6, eerste lid, sub f van de AVG. De AP stelde daartegenover dat de kern van de activiteiten van VoetbalTV het verwerken van persoonsgegevens is en dat zij daarmee geld verdient. Zuiver economische en/of commerciële belangen zouden volgens de AP niet kunnen worden aangemerkt als gerechtvaardigd belang omdat zij niet specifiek genoeg zijn en een ‘dringend wettelijk karakter’ ontbreekt.

Maar is een rechtsbelang nodig voor het hebben van een gerechtvaardigd belang? De rechtbank ziet dit vereiste niet terug in de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ EU). Sterker nog, in de rechtspraak van het HvJ EU wordt geen duidelijke omschrijving gegeven van wat een gerechtvaardigd belang precies is. Uit de zaak Fashion ID, volgt enkel dat een geslaagd beroep op het gerechtvaardigd belang aan drie voorwaarden moet voldoen: naast het hebben van een gerechtvaardigd belang (1) moet de verwerking noodzakelijk zijn voor het behartigen van dat belang (2) en moet een afweging plaatsvinden tussen de belangen van de verwerkingsverantwoordelijke en de betrokkenen (3). Ook noemt de rechtbank jurisprudentie van het HvJ EU waaruit blijkt dat het lidstaten niet vrijstaat om een beroep op het gerechtvaardigd belang voor bepaalde categorieën verwerkingen op voorhand of categorisch uit te sluiten.

Op basis van bovenstaande is de rechtbank het eens met VoetbalTV in de stelling dat het bij de vraag of de verwerkingsverantwoordelijke een gerechtvaardigd belang heeft niet gaat om een positieve toets waarbij wordt gekeken of de verwerkingsverantwoordelijke een wettelijk belang heeft, maar dat het gaat om een negatieve toets. Deze negatieve toets houdt in dat geen belang mag worden nagestreefd dat in strijd is met de wet of het recht. Dit komt ook overeen met overweging 47 uit de AVG waarin als voorbeeld ‘direct marketing’ als mogelijk gerechtvaardigd belang wordt genoemd.

De rechtbank zegt met deze uitspraak niet dat VoetbalTV een gerechtvaardigd belang heeft. Dat is aan VoetbalTV om te onderbouwen, alsmede om dat belang goed af te wegen tegen de belangen van de (minderjarige) voetbalspelers. Wat de rechtbank in deze uitspraak wel heeft gedaan is een streep zetten door het boetebesluit van de AP omdat de uitleg van de AP onjuist en te strikt was. Het hebben van een bepaald belang is dus geen drempel en mag niet op voorhand worden uitgesloten. Het begrip ‘gerechtvaardigd belang’ dient als een buitengrens waarbij de uiterste grens het overschrijden van de wet of het recht is. Kortom: zolang het belang niet in strijd is met de wet of het recht, is het dus gerechtvaardigd.

Robin Creuels

Robin Creuels

Robin Creuels is werkzaam als AVG & Cybersecurity jurist bij The Privacy Factory. Zij is in het bezit van een master ICT- en Privacyrecht.

Volg onze publicaties

cookie

Wij gebruiken alleen functionele en analytische cookies om u een optimale gebruikerservaring te bieden op onze website. Onze cookies verzamelen geen persoonsgegevens. Meer informatie.